ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
Όψεις της ελληνικής πεζογραφίας τον 19ο αιώνα
Καρκαβίτσας Ανδρέας
(1866-1922)


«Ιστορία, παράδοση και σύγχρονη πραγματικότητα
στο έργο του Ανδρέα Καρκαβίτσα»

Ο κύκλος εκδηλώσεων : Όψεις της ελληνικής πεζογραφίας τον 19ο αιώνα
συνεχίζεται με αφιέρωμα στο έργο του Ανδρέα Καρκαβίτσα
το Σάββατο 6.02.2010 , ώρα 1μ.μ. στο χώρο του Πολύεδρου.

Μιλάει: η Ουρανία Πολυκανδριώτη , Φιλόλογος, Ερευνήτρια Β’ στο ΙΝΕ του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Τα τελευταία χρόνια η εικόνα που είχαμε για την πεζογραφία των πρώτων πενήντα χρόνων (1830-1880 ρομαντική περίοδος) του ελληνικού κράτους έχει αλλάξει.
Η ανακάλυψη λησμονημένων ή άγνωστων έργων και η προσεκτικότερη μελέτη τών γνωστών πεζογραφημάτων έδειξαν ότι η περιγραφή και ο χαρακτηρισμός της πεζογραφικής παραγωγής της περιόδου, λίγο ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα. Ο αριθμός των έργων δεν ήταν ισχνός, όπως πιστευόταν, αλλά πολύ μεγαλύτερος.
Και σε αυτό το μεγαλύτερο σύνολο έργων περιλαμβάνονται και έργα αξιόλογα, τα οποία, προφανώς επειδή ήταν γραμμένα στην καθαρεύουσα, περιέπεσαν κατά τη διάρκεια του δημοτικιστικού αγώνα σε λήθη και παρέμειναν ξεχασμένα.
Αλλά και ορισμένα από τα έργα αυτής της περιόδου που δεν είχαν ξεχαστεί, είναι σημαντικότερα απ’ ότι τα παρουσίαζε η δημοτικιστικών προκαταλήψεων κριτική.
Τα πλέον αξιόλογα έργα της περιόδου είχαν διαμορφώσει για τους αναγνώστες της εποχής μια πεζογραφική παράδοση, την οποία θα πρέπει να μελετήσουμε, αν θέλουμε να καταλάβουμε καλύτερα τη λογοτεχνία εκείνης της εποχής.
Ο κύκλος των ομιλιών αυτών θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα την πεζογραφία των δύο τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα (Γ. Βιζυηνός , Μιχ. Μητσάκης, Αλεξ. Παπαδιαμάντης, Εμμ. Ροΐδης κλπ)• διότι αν και μετά το 1880, με την εμφάνιση νέων συγγραφέων, η πεζογραφία μας πορεύεται σε νέες κατευθύνσεις, θα ήταν λάθος να πιστεύουμε ότι δε συνδέεται με την προηγούμενη πεζογραφική παραγωγή. Οι ομιλητές –αυτού του κύκλου εκδηλώσεων- είναι όλοι μελετητές της πεζογραφίας του 19ου αιώνα και οι ομιλίες τους στηρίζονται σε ερευνητικά

Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας γεννήθηκε στα Λεχαινά της Ηλείας. Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Υπηρέτησε στο εμπορικό ναυτικό ως γιατρός. Συμμετείχε στους Βαλκανικούς πολέμους και λίγο αργότερα η κόντρα του με το Βενιζελικό κίνημα είχε ως αποτέλεσμα την εξορία του στη Μυτιλήνη. Παράλληλη της ιατρικής του πορείας ήταν και η συγγραφική του δουλειά. Το πρώτο έργο του το έγραψε στην Πάτρα μόλις είχε τελειώσει τις γυμνασιακές του σπουδές. Η πεζογραφία του κινήθηκε αρχικά στα πλαίσια της ειδυλλιακής ηθογραφίας με αρκετά λαογραφικά στοιχεία και πέρασε σταδιακά προς τον ρεαλισμό με στοιχεία κοινωνικού προβληματισμού, με σχηματικό ορόσημο τη Λυγερή (1890) και κορυφαία έκφραση τον Ζητιάνο (1897). Πέθανε στο Μαρούσι το 1922 σε ηλικία 56 ετών.
Έργα του:
Πεζογραφία: Η Λυγερή. 1896.- Θεσσαλικές εικόνες• Ο Ζητιάνος. 1897- Λόγια της Πλώρης• Θαλασσινά διηγήματα. 1899- Παλιές αγάπες (1885-1897). 1900- Ο Αρχαιολόγος. 1904- Διηγήματα πραγματογνωστικά. 1920- Διηγήματα του Γυλιού. 1922- Διηγήματα για τα παληκάρια μας, 1922- Ο Διαολής• Και άλλα διηγήματα• 1939.

ΠΟΛΥΕΔΡΟ Κανακάρη 147 26221 Πάτρα τηλ. 2610 277342 e-mail: polyedro1@hol.gr

ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ
----------------------------------------------------
ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗ ΓΡΑΦΟΥΝ ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΟΙ ΡΑΨΩΔΟΙ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ

Στην κατάμεστη από κόσμο αίθουσα του Καφέ-ΟΣΕ στα Λεχαινά, η καθιερωμένη μηνιάτικη εκδήλωση της Πολιτιστικής Ομάδας Φράγμα «Σάββατα στο Σταθμό», ήταν προχθες αφιερωμένη σε ένα επίκαιρο θέμα. «Τοπική ιστορία και Αυτοδιοίκηση- Αλήθειες, ψέματα και σκοπιμότητες» κι όλα αυτά στον αρνητικό, για πολλούς, απόηχο της έκδοσης από το Δήμο Λεχαινών του βιβλίου του Κ.Λούρμπα «Ο Δήμος Μυρτουντίων και τα Λεχαινά».
Χωρίς παράταξη επισήμων, υμνωδίες χορωδών και παράτες, χωρίς βαρύγδουπα ονόματα στο πάνελ, πολίτες των Λεχαινών ανέλαβαν το βάρος να εισηγηθούν το θέμα και να συζητήσουν ήρεμα και αβίαστα με τους συμπολίτες τους.
Η Μαργαρίτα Αργυράκη, φιλόλογος, ανέλαβε να καταθέσει την άποψή της για το πώς πρέπει να γράφεται ένα βιβλίο τοπικής ιστορίας, ο Τάκης Λαίνάς, γεωπόνος και παλιό στέλεχος της αυτοδιοίκησης, μίλησε για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τη σχέση της με την κοινωνία και τον πολιτισμό και ο Διονύσης Κράγκαρης, νομικός και συντονιστής της εκδήλωσης, παρουσίασε τις θέσεις του για την Άλλη Αυτοδιοίκηση , την Αυτοδιοίκηση των Πολιτών και την δημιουργία του τοπικού πολιτισμού στη σκιά ενός μεγάλου ονόματος , του Ανδρέα Καρκαβίτσα.
Το νόημα της εκδήλωσης ήταν ότι ο πήχης του πολιτισμού στα Λεχαινά είναι πολύ ψηλά και οι προσπάθειες ορισμένων να τον προσαρμόσουν στα μέτρα τους οδηγεί σε ιλαροτραγικές καταστάσεις που εκθέτουν όχι μόνο τους ίδιους αλλά και τον ίδιο τον τόπο.
Φυσικά, αμέσως μετά τις εισηγήσεις τον λόγο πήραν πολλοί πολίτες, από τα Λεχαινά και τους γύρω Δήμους και η συζήτηση που ακολούθησε επεκτάθηκε και στο περιεχόμενο του βιβλίου, αλλά και στα όσα επακολούθησαν από την έκδοσή του.
Ο κ.δήμαρχος Λεχαινών, αν και προσκλήθηκε, δεν παραβρέθηκε στην εκδήλωση, αλλά μέσω του προέδρου του δημοτικού του συμβουλίου, απέστειλε στους διοργανωτές της εκδήλωσης ανυπόγραφη επιστολή που διαβάστηκε και η οποία ,μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι σε πρόσφατη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου αποφασίστηκε κατά πλειοψηφία για το παραπάνω βιβλίο «να δοθούν απόψεις-παραλείψεις στο συγγραφέα ώστε να γίνουν διορθώσεις σε επανέκδοσή του,..»! Παρόλα αυτά βέβαια το βιβλίο εξακολουθεί να διανέμεται από τον κ. δήμαρχο σαν να μη συμβαίνει τίποτα..
Οι πολίτες όμως των Λεχαινών τώρα ξέρουν!

ΣΑΒΒΑΤΑ ΣΤΟΝ ΣΤΑΘΜΟ

Σάββατο 30 Ιανουαρίου 2010, ώρα 8μμ
Στο καφέ –ΟΣΕ Λεχαινών

ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ
ΑΛΗΘΕΙΕΣ , ΨΕΜΑΤΑ και ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΕΣ

Δημόσια συζήτηση με αφορμή την έκδοση του βιβλίου «Ο Δήμος Μυρτουντίων και τα Λεχαινά»

----------------------------
Οργάνωση:
Πολιτιστική Ομάδα Φράγμα
Με τη συμμετοχή της ΕΠΟΠ, της Μορφωτικής Ένωσης Λεχαινών «Ανδρέας Καρκαβίτσας» και της Επιτροπής Πολιτών

ΑΤΑΦΟΙ ΝΕΚΡΟΙ

Διάβασα ότι, στην Ισπανία το τελευταίο διάστημα, μετά από νόμο που ψηφίστηκε στο Κοινοβούλιο, καταδικάζεται το καθεστώς Φράνκο και οι βαριές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα την περίοδο 1939-1975.
Ο νόμος αυτός δίνει το δικαίωμα σε οικείους των θυμάτων να προσβάλουν δικαστικές αποφάσεις και να ζητήσουν την αναθεώρησή τους.
Επίσης, δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες αναζήτησης των θυμάτων του φασιστικού καθεστώτος, σε ομαδικούς τάφους και εγείρονται θέματα αποκατάστασης και ιστορικής δικαίωσης, καθώς και αποζημιώσεων εκ μέρους των συγγενών τους.
Δικαίως και με μεγάλη καθυστέρηση, γιατί το αίμα των νεκρών θυμίζει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό μας, εάν όντως θέλει να έχει μέλλον, την ανάγκη να στηριχθεί αποκλειστικά στη μοναδική στέρεα βάση, στη βάση της ιστορικής αλήθειας.
Ο επόμενος συνειρμός σίγουρα οδηγεί στα βήματα του πρωθυπουργού της Ελλάδας και στην επίσκεψή του στο νησί του Αϊ- Στράτη.
Εκεί, εγκαινίασε το Μουσείο της Δημοκρατίας, τονίζοντας πως πρόκειται για έργο μνήμης για τα «πέτρινα χρόνια» της ελληνικής ιστορίας.
Είπε επί λέξει: « Σήμερα οι ΄Ελληνες, ανεξάρτητα από ιδεολογικές αφετηρίες και εκλογική συμπεριφορά, τιμούμε όλες και όλους όσοι αγωνίστηκαν για αξίες και ιδανικά, θέτοντας το συλλογικό πάνω από το προσωπικό συμφέρον».
Ο Αϊ- Στράτης ήταν τόπος εξορίας και μαρτυρίου, από τη μεταξική περίοδο μέχρι το καλοκαίρι του 1962, αγωνιστών, εκατοντάδων ελλήνων κομμουνιστών.
Τα παραπάνω με έκαναν να θυμηθώ πρόσφατο ταξίδι μου στην Τρίπολη.
Πήγα εκεί τον Απρίλιο του 2007 προς αναζήτηση του τάφου ενός αγωνιστή, εξάδελφου του ζωγράφου Τσαρούχη, με το ίδιο όνομα, που θάφτηκε στη Τρίπολη μετά από τυφεκισμό, σύμφωνα με απόφαση του Στρατοδικείου, στις αρχές του 1949.
Βρέθηκα στην Τρίπολη σε αναζήτηση του «Κατσαρόγιαννου», ενός παλικαριού, που όπως μου περιέγραψε επιζών εκείνης της εποχής, κυνήγησε με τον μπαλντά τρεις χίτες, οι οποίοι προσπάθησαν προβοκατόρικα να δημιουργήσουν επεισόδιο στο μαγαζί του, στο κέντρο της Τρίπολης.
Ο Κατσαρόγιαννος από το γειτονικό στην Τρίπολη χωριό Ζευγολατιό, παντρεμένος με δυο ανήλικα παιδιά, εστιάτορας στο επάγγελμα, μέλος του Κ.Κ.Ε., ήταν ένας όμορφος άνδρας με κατσαρά μαλλιά που δεν πρόφτασε να ζήσει.
Σταυρώθηκε όπως και άλλοι πατριώτες, μια κρύα χειμωνιάτικη μέρα στην Τρίπολη, μόνο γιατί ήταν κομμουνιστής?
Ο ίδιος αφηγητής μου περιέγραψε και ένα άλλο γεγονός της ίδιας περιόδου, για ένα άλλο παλικάρι από το γειτονικό χωριό Πέλαγος, τον Κωστάκη Μουλόπουλο, δικηγόρο στο επάγγελμα, που ζήτησε έξυπνα από τους δικαστές του να τοποθετήσουν στο δικαστήριο μεγάφωνα, δήθεν για να προβεί σε αποκαλύψεις ενάντια στην ηγεσία του Κ.Κ.Ε.
Ενώ, αυτός κατόρθωσε να στρέψει τα μεγάφωνα ενάντια στους διώχτες του, καταγγέλλοντας τις μεθόδους και την πρακτική του φασιστικού καθεστώτος.
Στην Τρίπολη, αρχικά βρέθηκα στο ληξιαρχείο, όπου μαζί με τη ληξιαρχική πράξη θανάτου, που μου χορηγήθηκε, δεν ξέχασαν να απευθύνουν και συμβουλές, για τη στάση και συμπεριφορά στο μέλλον των συγγενών των εκτελεσθέντων αγωνιστών.
Το αρμόδιο γραφείο των αρχείων του κράτους, όπου αναζήτησα τα πρακτικά του Στρατοδικείου, ήταν κλειστό και δεν βρέθηκε αρμόδιος να μου δώσει κάποιες εξηγήσεις.
Ήταν η σύγχρονη εκδοχή της τυπικότητας ενός μηχανισμού που στήθηκε πάνω στα συντρίμμια ενός εμφύλιου πόλεμου.
Ενός κρατικού μηχανισμού που κανένας πολίτης δεν κατάφερε μέχρι τώρα να εμπιστευτεί, γιατί απλούστατα αυτός μηχανισμός από την αρχή δεν εμπιστεύτηκε τους πολίτες του.
Αναζήτησα στη συνέχεια μέσα στο παλιό νεκροταφείο της Τρίπολης τον τάφο.
΄Εψαξα όλα τα μνήματα. Πουθενά δεν υπήρχε χώρος να αποθέσω λίγα λουλούδια.
Η ατμόσφαιρα ήταν μουντή, μια ψιλή βροχούλα κάλυπτε τον ουρανό και ομίχλη όλο το χώρο.
Διαπότιζε τις πέτρες και τα μάρμαρα του νεκροταφείου και τύλιγε στο βάθος την Τρίπολη.
΄Εμοιαζε σαν να έκλαιγε βουβά ο ουρανός?
Και όμως υπήρχε τάφος. ΄Εξω από το νεκροταφείο. Χωρίς σταυρό, πλάκα ή άλλο διακριτικό. ΄Ενας ομαδικός τάφος.
Πάνω του υπήρχαν κομμένοι κορμοί δένδρων.
΄Ισως, φυσικά σύμβολα των ηρώων που έπεσαν στο σημείο αυτό.
Και πιο πέρα, στη μάνδρα ακουμπούσε μια πλάκα που έγραφε: « Τιμή και δόξα στους αγωνιστές του Δημοκρατικού Στρατού».
΄Αφησα εκεί λίγα αγριολούλουδα.
΄Εμαθα, η πλάκα αυτή τοποθετήθηκε μετά από ενέργειες ανθρώπων που θέλουν να αποτελούν συνεχιστές του παλιού ηρωικού Κ.Κ.Ε., κόντρα στην τοπική εξουσία και στις απαράδεκτες απαγορεύσεις της.
Όμως, ήταν μια πλάκα θλιβερή, έτσι ακουμπισμένη τσόντα στη πέτρινη μάνδρα του νεκροταφείου.
Ο χώρος αυτός ένιωθα δεν ανήκει μόνο στην Τρίπολη. Ανήκει σε όλη την Πελοπόννησο. Στον ηρωικό αγώνα της 3ης Μεραρχίας του Δ.Σ.Ε., στους χιλιάδες αγωνιστές και κομμουνιστές που πάλεψαν για αξίες και ιδανικά και έθεσαν τα συλλογικά συμφέροντα πάνω από τα προσωπικά τους.
Είναι ο τόπος που έχυσε το αίμα του ο Κατσαρόγιαννος, ο Μουλόπουλος και τόσοι άλλοι αγωνιστές. Πρώτοι αυτοί σήκωσαν το ανάστημά τους απέναντι στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, γράφοντας με το αίμα τους τις πιο ένδοξες σελίδες της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας.
Ηττήθηκαν αλλά, ο αγώνας αυτός αργότερα κατέληξε στο Βιετνάμ και στην Κούβα νικηφόρος.
Καμιά τιμή δεν αποδόθηκε στους νεκρούς αυτούς, βουβά περιμένουν το χέρι της Αντιγόνης που θα αψηφήσει τον Κρέοντα.
΄Ενιωθα η υγρασία του νεκροταφείου να διαποτίζει πέρα ως πέρα όλα τα συναισθήματα και τη ζωής μας.
Γιατί ο εμφύλιος, όσο οι νεκροί μας δεν τάφηκαν με τιμή που τους αξίζει, θα διαπερνά όλες τις εκδηλώσεις της κοινωνικής και πολιτικής ζωής.
Είναι πόλεμος που συνεχίζεται με άλλη μορφή και δεν λέει να τελειώσει.

Αγ. Ζαχαριάδης